Znaczenie śladu węglowego
W ostatnich latach istotnie wzrosło pod wpływem regulacji związanych ze zrównoważonym rozwojem, oczekiwań rynku oraz rosnących wymagań inwestorów, klientów i instytucji finansowych. Przedsiębiorstwa, które obliczają swój ślad węglowy, zarówno dobrowolnie, jak i w związku z wymogami regulacyjnymi, oczekiwaniami interesariuszy czy obowiązkami sprawozdawczymi, mogą zwiększać swoją konkurencyjność w procesach zakupowych i przetargowych prowadzonych przez duże podmioty, m.in. z branży motoryzacyjnej, przemysłowej czy FMCG. Coraz częściej firmy objęte obowiązkami raportowania zrównoważonego rozwoju oraz realizujące cele redukcji emisji oczekują od swoich dostawców danych dotyczących emisji gazów cieplarnianych.
Posiadanie danych dotyczących śladu węglowego może być przydatne w relacjach z kontrahentami oraz w procesach zakupowych, w których uwzględniane są kryteria środowiskowe. Regularne monitorowanie emisji gazów cieplarnianych może również wspierać zarządzanie ryzykiem związanym z transformacją klimatyczną i zmieniającymi się oczekiwaniami rynku.
Obliczenie śladu węglowego, rozumianego jako całkowita wielkość emisji gazów cieplarnianych powstających bezpośrednio i pośrednio w związku z działalnością organizacji, produktem, usługą lub inną aktywnością, może dostarczać informacji wykorzystywanych w procesie oceny inwestycji ubiegających się o finansowanie zrównoważone lub wsparcie ze środków publicznych. Dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych mogą stanowić jeden z elementów oceny efektów środowiskowych planowanych przedsięwzięć oraz wspierać analizę ich zgodności z wybranymi wymaganiami lub kryteriami środowiskowymi stosowanymi przez instytucje finansowe. W zależności od charakteru inwestycji, przedsięwzięcia wspierane na przykład w ramach Gwarancji Ekomax lub programu FEnIKS mogą przyczyniać się do poprawy efektywności energetycznej oraz w niektórych przypadkach, do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wspierających proces dekarbonizacji przedsiębiorstwa. Samo obliczenie śladu węglowego nie przesądza o uzyskaniu finansowania ani wsparcia publicznego. Może natomiast dostarczyć danych potrzebnych do udokumentowania planowanego efektu środowiskowego inwestycji, przy czym zakres wymaganych danych zależy od rodzaju inwestycji, celu analizy oraz wymogów danego programu wsparcia.
Zarządzanie śladem węglowym
Zarządzanie śladem węglowym warto rozpocząć od wyznaczenia osoby lub komórki organizacyjnej odpowiedzialnej za koordynację działań związanych z pomiarem, raportowaniem i zarządzaniem emisjami gazów cieplarnianych. W kolejnym kroku należy zebrać potrzebne dane, które stanowią podstawę do obliczenia śladu węglowego.
W celu obliczenia bazowego śladu węglowego przedsiębiorstwa oraz identyfikacji obszarów działalności odpowiadających za największe emisje warto skorzystać ze standardu GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol), który umożliwia identyfikację i raportowanie emisji w zakresach 1, 2 i 3:
a) zakres 1 obejmuje emisje bezpośrednie pochodzące ze źródeł będących pod kontrolą firmy, np. spalanie paliw w pojazdach służbowych lub kotłach
b) zakres 2 obejmuje emisje pośrednie związane z zakupem energii elektrycznej, ciepła, chłodu lub pary.
c) zakres 3 obejmuje pozostałe emisje pośrednie powstające w całym łańcuchu wartości przedsiębiorstwa, zarówno po stronie dostawców, jak i odbiorców
Pomocne mogą być również normy ISO 14064, dotyczące kwantyfikacji i raportowania emisji gazów cieplarnianych na poziomie organizacji, oraz ISO 14067, odnoszące się do obliczania śladu węglowego produktu w całym cyklu jego życia. Przy obliczaniu śladu węglowego istotne znaczenie mają także bazy wskaźników emisyjnych, takie jak:
a) DEFRA (Wielka Brytania) – jedna z najczęściej wykorzystywanych baz do obliczania śladu węglowego organizacji, zawierająca wskaźniki dla paliw, energii, transportu, podróży służbowych i odpadów.
b) Ecoinvent – komercyjna baza danych wykorzystywana w analizach LCA (Life Cycle Assessment) oraz obliczaniu śladu węglowego, obejmująca tysiące procesów produkcyjnych, materiałów, surowców i procesów logistycznych.
c) KOBiZE – krajowa instytucja opracowująca i publikująca wskaźniki emisyjności wykorzystywane do szacowania emisji gazów cieplarnianych oraz raportowania środowiskowego w Polsce.
Po obliczeniu bazowego śladu węglowego przedsiębiorstwo może w kolejnym etapie wdrożyć system monitorowania emisji, określić mierzalne cele redukcyjne w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej oraz prowadzić regularny monitoring i raportowanie postępów w realizacji założonych działań dekarbonizacyjnych na potrzeby zarządu i kluczowych interesariuszy.
Artykuł sponsorowany. Niniejszy tekst powstał w ramach płatnej współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą. Bank Pekao S.A. jest partnerem strony ESG Standard. W przygotowanie artykułu zaangażowani byli pracownicy Banku Pekao S.A.
Źródła
1. Akty prawne i regulacje
- Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 522, z późn. zm.).
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 (CSRD) z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.
2. Standardy i normy dotyczące śladu węglowego
- GHG Protocol – Standards and Guidance. Dostęp: https://ghgprotocol.org/standards-guidance
- GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard, World Resources Institute (WRI) oraz World Business Council for Sustainable Development (WBCSD).
- ISO 14064 – Greenhouse gases.
- ISO 14067 – Greenhouse gases – Carbon footprint of products – Requirements and guidelines for quantification.
3. Bazy danych i współczynniki emisyjności
- UK Government GHG Conversion Factors for Company Reporting, Department for Environment, Food & Rural Affairs (DEFRA).
- Ecoinvent Database, Ecoinvent Association. Dostęp: https://ecoinvent.org
- Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE). Dostęp: https://kobize.pl
4. Programy wsparcia i instrumenty finansowania
- Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS), Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dostęp: https://www.gov.pl/web/klimat/FEnIKS
- Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) – Gwarancja Ekomax. Dostęp: https://www.bgk.pl/produkty/gwarancja-ekomax/
