Ślad wodny – nowe wyzwania dla banków i przedsiębiorstw

W warunkach rosnącego globalnego zapotrzebowania na wodę, pogarszającego się stanu jej zasobów oraz nasilających się ekstremalnych zjawisk pogodowych, woda staje się jednym z kluczowych czynników w procesach transformacji na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Przez długi czas woda była postrzegana jako dostępny i tani zasób. Coraz częściej jednak podnoszony jest problem stresu wodnego, czyli niedoboru wody, który wpływa zarówno na podstawowe potrzeby społeczne, jak i na funkcjonowanie przedsiębiorstw oraz gospodarki. Do najważniejszych wyzwań należą: zanieczyszczenie wody pitnej, pogarszający się stan ekosystemów, intensywne i nieprzewidywalne zjawiska pogodowe oraz niewystarczająca infrastruktura wodna. Kwestie te w różnym stopniu dotyczą poszczególnych krajów UE. Polska posiada ograniczone zasoby wodne¹, dlatego zarządzanie wodą jest szczególnie istotne [1].

Znaczenie wody dla przedsiębiorstw dobrze obrazuje ślad wodny, obejmujący wodę wykorzystywaną bezpośrednio i pośrednio. Zgodnie z popularną koncepcją zaproponowaną przez Hoekstrę ślad wodny obejmuje trzy komponenty [2]:

• niebieski – bezzwrotne pobranie i zużycie wód powierzchniowych i podziemnych, np. z rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, w procesach wytwórczych,
• zielony – woda opadowa magazynowana w glebie i wykorzystywana przez rośliny; ma szczególne znaczenie w rolnictwie i naturalnych ekosystemach, np. w uprawach zbóż, roślin oleistych, oliwek, winogron czy tytoniu,
• szary – woda potrzebna do rozcieńczenia zanieczyszczeń, np. ścieków przemysłowych.

Dla przedsiębiorstw istotny jest stres wodny – czynnik ten m.in. zwiększa ryzyko operacyjne związane z błędną oceną dostępności wody. Stabilny dostęp do wody ma znaczenie w wielu procesach, takich jak: chłodzenie, produkcja żywności, papieru, materiałów budowlanych czy chemikaliów. Deficyt wody może prowadzić do wzrostu kosztów jej uzdatniania oraz odprowadzania ścieków. Wśród sektorów szczególnie wrażliwych na stres wodny najczęściej wskazuje się: rolnictwo i przemysł spożywczy, energetykę, chemię, hutnictwo, produkcję papieru oraz produkcję tekstyliów.

Śladem wodnym zajmują się najważniejsze instytucje międzynarodowe. Woda jest obecna w celach zrównoważonego rozwoju Agendy 2030, stanowi element raportowania zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw² oraz finansowania transformacji.

Wodę uznaje się także za czynnik ryzyka ESG, który jest uwzględniany przez banki w ocenie zdolności kredytowej [3]. W związku z tym banki proszą przedsiębiorstwa o dane dotyczące wody, tj.: zapotrzebowanie, zużycie, magazynowanie, gospodarowanie oraz emisje zanieczyszczeń.

Cele związane z wodą i śladem wodnym coraz częściej są uwzględniane w ofertach zrównoważonego finansowania. Przykładem konkretnej inicjatywy Banku Pekao S.A. jest dodanie kategorii niebieskiej gospodarki do Ramowych Zasad Zrównoważonego Finansowania określających kategorie projektów, które można finansować ze środków pozyskanych z obligacji wyemitowanych przez bank. Przykładowe projekty związane z wodą mogą dotyczyć finansowania nowych inwestycji oraz modernizacji istniejącej infrastruktury wodno-ściekowej, ograniczania zanieczyszczeń obszarów przybrzeżnych oraz ochrony ekosystemów wodnych. Finansowanie niebieskiej gospodarki może obejmować m.in.: projekty ograniczające zanieczyszczenia w powiązaniu z obszarami przybrzeżnymi i zlewniami, rozwiązania dla gospodarki wodno-ściekowej oraz przedsięwzięcia i działania infrastrukturalne wspierające świadomość środowiskową związaną z ekosystemami wodnymi [4].

Podsumowując, woda staje się dla przedsiębiorstw czynnikiem ryzyka operacyjnego, ESG i finansowego. Dlatego warto:

• monitorować zużycie wody i ślad wodny,
• identyfikować lokalizacje narażone na deficyt wody, susze lub podtopienia,
• włączać kwestie wodne do strategii ESG i zarządzania ryzykiem,
• planować inwestycje poprawiające efektywność wodną i odporność infrastruktury.

Takie działania pomagają ograniczać koszty, zwiększać odporność działalności oraz lepiej przygotować przedsiębiorstwo do wymogów banków, inwestorów i ubezpieczycieli.

Artykuł sponsorowany. Niniejszy tekst powstał w ramach płatnej współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą. Bank Pekao S.A. jest partnerem strony ESG Standard. W przygotowanie artykułu zaangażowani byli pracownicy Banku Pekao S.A.

¹ Polska znajduje się na granicy bezpieczeństwa wodnego dysponując ok. 1,3 tys. m³ odnawialnych zasobów wody słodkiej rocznie w przeliczeniu na 1 mieszkańca, wobec kilkunastu do ponad dwudziestu tysięcy m³ w połowie krajów UE przekazujących dane.

² Przykładowe standardy raportowania, w których są odniesienia do wody: Europejskie standardy raportowania zrównoważonego rozwoju ESRS/CSRD, standard dobrowolnego raportowania EFRAGu – VSME, czy GRI – Global Reporting Initiative.

Źródła:
[1] Polska w drodze do zrównoważonego rozwoju. Raport SDG 2025. Główny Urząd Statystyczny (SDG – raport 2025)

[2] Hoekstra A.Y. et.al., 2009, Water Footprint Manual: State of the Art, 2009, Water Footprint Report, Water Footprint Network, November 2009.

[3] European Banking Authority (EBA), 2025, Final Report: Guidelines on the management of environmental, social and governance (ESG) risks (EBA/GL/2025/01), 8 January 2025.

[4] Ramowe Zasady Zrównoważonego Finansowania (Sustainable Finance Framework), 2026, Bank Pekao S.A., Warszawa.